A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Ludovicus ten Cate

  • Hoe zoek ik mijn afstamming tot 1811 uit?: handleiding ter uitvoering der instructies betreffende het afstammingsonderzoek voor de NSB

 


 

De Amsterdammer Ludo ten Cate werd in 1933 lid van de NSB. Ten Cate had grote belangstelling voor afstammingsonderzoek en hij ontwikkelde zich binnen de beweging al snel tot specialist op dat terrein. Tot zijn teleurstelling bleek de NSB het met de raszuiverheid niet zo nauw te nemen. Bij de SS lag dat anders. Al vroeg tijdens de bezetting werd hij dan lid van de Nederlandsche (later Germaansche) SS.

In 1940 werd Ten Cate benoemd tot hoofd van het Rijksbureau voor Genealogie in Den Haag. Kort daarvoor had hij in overleg met een Duitse ambtenaar het Nederlands Verbond voor Sibbekunde opgericht. Maandelijks werd door het verbond het blad Sibbe uitgebracht en ook via de radio kreeg Ten Cate kans om zijn ideeën over ras en genealogie uit te dragen.

Hij bracht zijn kennis in de praktijk door onderzoek te verrichten naar genealogische gegevens van Nederlandse SS'ers. Dat hield verband met het verplichte afstammingsonderzoek bij de SS. Ook ging hij zich verdiepen in de twijfelachtige afstamming van enkele NSB'ers.

Om sterker te staan richtte hij de 'Centrale Dienst voor Sibbekunde' op. En met een machtiging van Rauter wist hij een omvangrijke documentatie op te bouwen dat resulteerde in een verzameling van meer dan driehonderduizend fiches. Daarmee ging hij de strijd aan met de Duitser dr. Hans Georg Calmeyer, hoofd van het Referat Innere Verwaltung, dat als taak had, bij twijfelgevallen, te oordelen ofwel mensen zich als jood moesten melden. Calmeyer liet zich, indien niet al te opvallend gedaan, bewust om de tuin leiden en redde zo vele joden het leven. Ten Cate was er van overtuigd dat in veel gevallen Calmeyers beslissingen onjuist waren. Op bevel van Rauter moest deze van al zijn beslissingen een afschrift naar de Nederlander sturen, met als gevolg dat Calmeyer extra voorzichtig moest worden wanneer hij een gunstige beslissing wilde nemen, met fatale gevolgen van de aanvragers.

In augustus arresteerde de SD Ten Cate. Hij had namelijk geweigerd dienst te nemen bij de Landstorm Nederland, een regiment van de Waffen-SS. Die weigering kwam de genealoog op drie jaar gevangenisstraf te staan. Via de strafgevangenis kwam hij in Dachau terecht, waaruit hij in maart 1945 wist te ontvluchten. Na de bevrijding keerde Ten Cate terug naar Nederland waar hij aan de grens werd gearresteerd en geïnterneerd. In maart 1948 kwam hij vrij.
(Uit: Nederland en de Tweede Wereldoorlog, deel 15 "De SS in Nederland")